De rijdende prikklok

2 maart 2005

Bedrijven met personeel op de weg zullen met instemming kennisnemen van een recente uitspraak van de kantonrechter te Lelystad. Het ‘tracken’ van vertegenwoordigers met gebruikmaking van GPS werd door hem toegestaan. Ook de binnendienst mag door een werkgever goed in de gaten worden gehouden. Toepassing van geheim cameratoezicht is echter aan strikte eisen verbonden.

Werknemer Visser was bij Rentokil werkzaam als verkoper buitendienst. Als zodanig diende hij wekelijks op dagrapportformulieren verantwoording af te leggen van de verrichte werkzaamheden en de daaraan bestede tijd. Rentokil heeft de aan haar verkopers ter beschikking gestelde bedrijfsauto’s uitgerust met een GPS-systeem, dat vastlegt wanneer er gereden wordt en waar de auto zich bevindt. Op enig moment heeft Rentokil aan de hand van de GPS-gegevens onderzoek gedaan naar de werkzaamheden van Visser. Zij stuitte daarbij op discrepanties tussen de GPS-gegevens en de door Visser ingediende dagrapporten. Voor die verschillen heeft de werknemer een, volgens Rentokil, ontoereikende verklaring afgelegd, te weten dat hij de dagrapporten uit het hoofd moest opstellen, waardoor fouten zijn gemaakt. De werknemer werd op staande voet ontslagen. Na protest van de werknemer vroeg Rentokil voorwaardelijke ontbinding van de arbeidsovereenkomst aan bij de kantonrechter te Lelystad. Deze wees het beroep van Visser op onrechtmatig verkregen bewijs van de hand. Volgens de rechter wist de werknemer dat de auto was toegerust met een GPS-systeem en hij wist ook welke gegevens dat systeem kan genereren. Er is dus geen sprake van heimelijk toezicht, waarop de werknemer niet beducht hoeft te zijn. Het gaat enkel om de registratie van gegevens waaruit kan worden opgemaakt waar een werknemer zich op een bepaald tijdstip van de werkdag bevindt. Het GPS-systeem is volgens de rechter niet méér dan een rijdende prikklok; en de prikklok is als controlesysteem algemeen aanvaard. Bovendien betreft het hier een bedrijfsauto. Ook dat rechtvaardigt dat de werkgever kan controleren welk gebruik gedurende de werktijd van de auto wordt gemaakt.

Aan de hand van de gegevens constateerde de rechter dat Visser het niet al te nauw had genomen met de urenverantwoording. Hij ontbond de arbeidsovereenkomst zonder toekenning van een vergoeding.

In een andere recente rechtszaak ging het om de inzet van verborgen camera’s. Schiphol deed een onderzoek naar het slapen onder werktijd van werknemers van de storingsdienst. Daartoe werden verborgen camera’s geinstalleerd. Vijf werknemers werden ontslagen omdat was gebleken dat zij tijdens meerdere nachtdiensten in totaal meer dan 15 uur hadden geslapen. De werknemers protesteerden bij de voorzieningenrechter te Haarlem. Deze overwoog dat de inzet van camera’s om onregelmatigheden van werknemers te controleren, is toegestaan. De aanwezigheid van camera’s dient echter duidelijk kenbaar te zijn gemaakt. Een verborgen camera mag eveneens worden ingezet, maar ook daarvoor geldt de eis dat de werknemers vooraf van deze mogelijkheid in kennis zijn gesteld. Schiphol had haar medewerkers niet tijdig en deugdelijk gewaarschuwd, en haar handelen was volgens de rechter dan ook onrechtmatig en wellicht zelfs strafbaar.

Tip: Attendeer uw personeel heel duidelijk op de mogelijkheid van geheim cameratoezicht zodra u daartoe aanleiding ziet.