Postcode Kanjer en fear appeal

4 juli 2007

Op 1 januari 2006 maakt Postcodeloterij bekend dat de Postcode Kanjer groot EUR 13,9 miljoen gevallen is op postcode 5256 AW. Globaal gezegd is dat de Hoogstraat in Heusden waar eisers wonen. Zij hadden geen loten van de Postcodeloterij en hebben daarom geen geldprijs gewonnen. Zeven buren werden miljonair.

Eisers vorderen veroordeling van Postcodeloterij tot betaling van de door eisers geleden immateriële en materiële schade.

Zij leggen aan hun vordering ten grondslag dat Postcodeloterij hun persoonlijke levenssfeer onrechtmatig heeft aangetast. Zij stellen daartoe betrokken te zijn geraakt bij een loterij, waar zij part noch deel van wensten uit te maken. Eisers hebben Postcodeloterij nimmer toestemming gegeven hun postcode te gebruiken als lotnummer voor een loterij. Aldus zijn eisers tegen hun wil gedwongen deel te nemen, zij het niet met loten en dus als winnaars, maar als verliezers. Door als lotnummer postcodes te gebruiken maakt Postcodeloterij niet alleen ongevraagd gebruik van de postcodes van mensen die niet mee willen spelen, maar wijst zij ook nog eens nadrukkelijk verliezers aan. De loten zijn immers niet uniek, zodat personen die niet deelnemen aan de loterij achteraf met zekerheid weten dat ze een prijs hebben misgelopen. Het systeem leidt dan ook tot emotionele chantage, je wilt niet bij de verliezers horen. Ter ondersteuning hiervan wijzen eisers op het onderzoek van de twee Tilburgse wetenschappers Zeelenberg en Pieters die onderzochten dat relevant veel deelnemers aan de Postcodeloterij hun inleggeld betalen om te voorkomen dat zij er mee geconfronteerd worden dat hun buren wel en zij niet een prijs in de loterij winnen.

De kantonrechter te Amsterdam overweegt op 20 juni jl. als volgt: aan eisers kan worden toegegeven dat door de loterij een tegenstelling wordt gecreëerd binnen een kleine gemeenschap zoals Heusden. Zodra de trekking heeft plaatsgevonden en duidelijk is op welke exacte postcode de geldprijzen zijn gevallen, is er een verdeling tussen hen die wel een geldprijs hebben gewonnen en hen die met lege handen achterblijven. Dit effect wordt verstrekt door het mediaspektakel dat door Postcodeloterij wordt opgetuigd rondom de uitreiking van de hoofdprijs. Dit is echter niet –zonder meer – onrechtmatig. Het recht om alleen en met rust gelaten te worden – zoals door eisers onder meer is aangevoerd – is hun hierdoor niet ontnomen. Op eenvoudige wijze hadden eisers zich hieraan kunnen onttrekken door er bijvoorbeeld voor te kiezen om elders te vertoeven. Het betoog van eisers dat Postcodeloterij op onrechtmatige wijze gebruik heeft gemaakt van “fear appeal” gaat evenmin op. “Fear appeal” betekent immers in dit geval dat je uit angst dat je buren wel winnen zelf ook maar een lot koopt. Juist in het geval van eisers staat vast dat ze géén lot hebben gekocht, zodat zij dus klaarblijkelijk voorafgaand aan het vallen van de prijs op hun postcode wél bestand waren tegen deze angst. Pas achteraf, nadat is gebleken dat de prijs op hun postcode is gevallen, hebben eisers last van gevoelens van spijt.