Het rokende asbestslachtoffer

5 april 2006

Op vrijdag 31 maart jl. heeft de Hoge Raad een belangrijke uit-spraak gedaan over de verdeling van de schade van een aan longkanker overleden ex-werknemer die een substantieel deel van zijn leven had gerookt en aan asbest was blootgesteld. De Hoge Raad bevestigt hierin dat de ex-werkgever alleen (proportioneel) aansprakelijk is voor deze schade naar de mate van de kans dat asbest de longkanker heeft veroorzaakt.

Een man uit Harderwijk was van 1964 tot 1979 als fabrieksarbeider bij Nefalit werkzaam in haar toenmalige asbestbedrijf te Harderwijk. In 1997 wordt bij de werknemer longkanker geconstateerd zonder dat voordien asbestose (stoflongen) is opgetreden, waaraan hij uiteindelijk in 2000 komt te overlijden. De nabestaanden van de werknemer stellen Nefalit aansprakelijk en vorderen vergoeding van de immateriële en materiële schade. Volgens de nabestaanden heeft Nefalit de werknemer langdurig en intensief blootgesteld aan asbest en is de ziekte hierdoor veroorzaakt. Bovendien zou Nefalit niets of te weinig hebben gedaan om te voorkomen dat haar werknemers in aanraking zouden komen met asbest.

Nefalit heeft erkend dat sprake is geweest van enige blootstelling van de werknemer aan asbeststof tijdens zijn werk. Zij bestrijdt echter dat de longkanker is veroorzaakt door die blootstelling en acht het aannemelijker dat de ziekte is veroorzaakt door de omstandigheid dat haar ex-werknemer ten minste 28 jaar lang heeft gerookt. Ten slotte betwist zij tekortgeschoten te zijn in haar zorgplicht voor de veiligheid op de werkplek.

De kantonrechter in Almelo oordeelt allereerst dat Nefalit verwijtbaar tekortgeschoten is en daarom aansprakelijk is. Echter, medisch is het niet mogelijk de longkankergevallen die veroorzaakt zijn door asbest (dat verband staat vast: het risico aan longkanker te overlijden neemt evenredig toe naar de mate waarin men aan asbest wordt blootgesteld) te onderscheiden van longkankergevallen veroorzaakt door rookgewoonten. De kantonrechter heeft daarom een deskundige ingeschakeld om te onderzoeken hoe groot de kans is dat het werken met asbest de longkanker heeft veroorzaakt. Deze oordeelt dat die kans in dit geval 55% is. Dat oordeel neemt de kantonrechter over zodat Nefalit wordt veroordeeld tot betaling van 55% van de schade. Een veroordeling die zowel in hoger beroep als in cassatie stand houdt en wordt bevestigd.

Opmerkelijk in deze zaak is dat de Hoge Raad, evenals de lagere rechters, afwijkt van het “alles of niets”-principe bij werkgeversaansprakelijkheid ter zake van beroepsziekte. Dit principe houdt in dat indien de werkgever aansprakelijk is, hij dan altijd aansprakelijk is voor de gehele schade van de werknemer. Met deze uitspraak wordt de deur geopend om bij beroepsziekten veroorzaakt door een combinatie van beroeps- en privéfactoren de schade te verdelen over de werkgever en de werknemer. Daarmee kiest de Hoge Raad voor de zogenaamde ‘proportionele leer’.

Tip: Voor werkgevers loont het nu, als zij door een werknemer aansprakelijk worden gesteld i.v.m. een beroepsziekte, alle omstandigheden aan te voeren die daarvan de oorzaak kunnen zijn. U kunt hier denken aan omstandigheden zoals langdurig roken, drug-, medicijn- en alcoholgebruik, genetische aanleg, prédispositie, levensstijl, sportbeoefening e.d.