Psychisch letsel als gevolg van meemaken zelfdodingen. Aansprakelijkheid werkgever.

6 november 2002

Werknemer is sinds 1970 bij de NS in dienst als treinmachinist. Nadat hij voor de negende keer in zijn loopbaan was geconfronteerd met een zelfdoding terwijl hij de trein bestuurde, heeft hij zich in juli 2000 met ernstige psychische klachten ziek gemeld. Hij heeft daarna niet meer gewerkt. De werknemer vordert een verklaring voor recht dat de NS ex art. 7:658 BW aansprakelijk is voor de schade die hij lijdt als gevolg van het meemaken van de traumatische gebeurtenissen. Hij stelt dat hem niet tijdig adequate psychologische begeleiding is geboden. Alleen na het laatste ongeval zou hij enige begeleiding hebben gehad. Het beleid van de NS was dat men zo snel mogelijk de draad weer moest oppakken.

De NS stelt dat zij zelfdodingen niet kan voorkomen en dus de schade van de machinist niet had kunnen voorkomen. Volgens de NS is art. 7:658 BW, dat de werkgever o.a. verplicht “zodanige maatregelen te treffen als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt” en waarop de treinmachinist de aansprakelijkheid van de NS baseert, in het geheel niet van toepassing. Enerzijds omdat zij geen ‘veiligheidsnorm’ heeft overschreden, en anderzijds omdat louter psychisch letsel niet onder het bereik van deze wetsbepaling zou vallen.

De kantonrechter te Utrecht stelt op 4 september jl. vast dat het vóórkomen van zelfdodingen de NS inderdaad niet kan worden aangerekend. Waar het om gaat is evenwel of de NS de werknemer voldoende laagdrempelige psychologische opvang heeft geboden na de ongevallen. Vaststaat dat de NS die vroeger niet gaf, maar heden ten dage wel. Met betrekking tot de toepasselijkheid van art. 7:658 BW merkt de kantonrechter op dat de ratio van dit artikel niet is gelegen in het fysieke van de aan-tasting van de werknemer, maar in de omstandigheid dat de werkgever bepaalt op welke plaats, onder welke omstandigheden en met welke hulpmiddelen de werknemer moet werken. Dit is bij psychisch letsel niet anders dan bij lichamelijk letsel. In deze heeft de werknemer te maken gehad met suïcides op een wijze die uniek is en volstrekt inherent aan zijn functie. Vaststaat verder dat hij schade heeft geleden in de uitoefening van de werkzaamheden. De door NS geschonden norm is volgens de kantonrechter te vinden in artikel 3 Arbeidsomstandighedenwet. Zoals de stand van de medische wetenschap omtrent het verband tussen bepaalde stoffen (zoals asbest) en ernstige ziekten op de werkgever de verplichting kan leggen tot het nemen van preventieve of beschermende maatregelen (HR 25 juni 1993, NJ ‘93/686), zo kan ook de stand van de wetenschap omtrent de effecten van – psychologische en vroegtijdige – hulp en begeleiding van mensen die, zoals treinbestuurders na een ongeval, indringend geconfronteerd worden met potentieel traumatische gebeurtenissen, de NS verplichten tot het nemen van maatregelen.

Tip: de werkgever moet niet alleen maatregelen treffen ter voorkóming van (ook: uitsluitend psychische) schade van de werknemer, maar ook ter beperking daarvan in situaties die de werkgever niet kan/kon voorkómen (en waar werkgever dus geen veiligheidsnorm overtreedt) en die inherent zijn aan de taakuitoefening van de werknemer.