Auto inleveren bij ziekte?

7 november 2001

Mag een werkgever een aan de werknemer ter beschikking gestelde bedrijfsauto innemen in geval van langdurige non-activiteit?

Indien aan een werknemer een “auto van de zaak”, hetgeen een lease-auto of een bedrijfsauto kan zijn, ter beschikking wordt gesteld die ook voor privé-ritten wordt gebruikt, dan beschouwt de fiscus dat als een voordeel dat tot het inkomen moet worden gerekend, en wel ter hoogte van een percentage van de cataloguswaarde waarvan de hoogte afhankelijk is gesteld van de omvang van het privé-gebruik. Indien de werknemer tijdens ziekte of verblijf in het buitenland de auto inlevert bij de werkgever, dan vindt slechts bijtelling plaats over de periode van het werkelijk gebruik.

Fiscaal is het dus vrij eenvoudig geregeld. Dat ligt anders met de vraag, of een werkgever afgifte van de auto kan afdwingen in geval van langdurige non-activiteit, zoals ziekte van de werknemer.

Indien de bedrijfsauto kan worden gekwalificeerd als een op zichzelf staande, onvoorwaardelijke secundaire arbeidsvoorwaarde, dan kan die voorwaarde in de regel niet eenzijdig, althans zonder compensatie aan de werknemer, worden ontnomen. Is de dienstauto echter voornamelijk ter beschikking gesteld met het oog op de functie van de werknemer, dan wordt minder gauw aangenomen dat zij als een loonbestanddeel is aan te merken, en is de werknemer in beginsel tot afgifte – zonder compensatie – gehouden.

De voorwaarden, waaronder de auto ter beschikking is gesteld, spelen een belangrijke rol. De rechter beziet wat er omtrent de dienstauto in (bijvoorbeeld) de arbeidsovereenkomst is bepaald. Bij het aangaan van de arbeidsovereenkomst heeft de formulering van de voorwaarden, waaronder de auto ter beschikking wordt gesteld, veelal echter niet de aandacht. Zodra de werkgever en werknemer terzake onenigheid krijgen, blijkt die formulering vaak wel doorslaggevend. Als op schrift staat dat de werknemer bij langdurige afwezigheid gehouden is tot afgifte, dan zal de dienstauto niet snel als een secundaire arbeidsvoorwaarde worden aangemerkt.

Dat bleek ook uit de zaak die onlangs speelde bij het Kantongerecht te Tiel. Een arbeidsongeschikte werknemer vorderde dat hem de bedrijfsauto weer ter beschikking werd gesteld. De auto, die hij ook privé mocht rijden, was op grond van een gebruiksregeling ingenomen. De werknemer stelde dat het gebruik van de auto deel uitmaakt van de arbeidsvoorwaarden.

De rechter oordeelde anders. Aangezien de werkgever zich in de gebruiksregeling – die door de werknemer indertijd was goedgekeurd – het recht heeft voorbehouden om de auto terug te vorderen bij arbeidsongeschiktheid langer dan een maand, maakte het gebruik van die auto geen deel uit van de (secundaire) arbeidsvoorwaarden, noch was het te beschouwen als (verkapt) loon. Omdat verder ook niet was gebleken dat de regeling niet rechtsgeldig zou zijn of dat de inname van de auto in strijd was met de redelijkheid en billijkheid, werd de vordering van de werknemer afgewezen.

Tip: Bij het aangaan van arbeidscontracten is de heilige koe doorgaans een belangrijk onderwerp van overleg. Naast de leaseprijs van de auto, verdient echter ook de terbeschikkingsregeling de nodige aandacht.