Naar een eenvoudiger ontslagrecht

23 november 2000

Als het aan de Adviescommissie Duaal Ontslagstelsel ligt, hoeven werkgevers bij ontslag van een werknemer niet langer eerst toestemming tot opzegging te vragen aan de directeur van het arbeidsbureau of ontbinding van de arbeidsovereenkomst te verzoeken aan de kantonrechter.

Van deze commissie, die vorige week haar langverwachte rapport uitbracht, mag de werkgever in de toekomst de arbeidsovereenkomst opzeggen mits dat op een redelijke grond en op een zorgvuldige manier gebeurt (aan de hand van een aantal regels). Toetsing van het ontslag zou dan alleen nog maar achteraf moeten plaatsvinden door de kantonrechter.

Nederland kent thans een zogenaamd duaal ontslagstelsel. Een werkgever die een arbeidsovereenkomst wil opzeggen moet daarbij niet alleen de bepalingen uit het burgerlijk wetboek in acht nemen, zoals die inzake de opzegging en opzegtermijn, maar hij heeft daarvoor ook de voorafgaande toestemming nodig van de door de overheid aangewezen Regionaal Directeur van de Arbeidsvoorziening (RDA). Diens preventieve ontslagtoets stamt uit 1944 was onder meer bedoeld om werknemers te binden aan hun werkgever waardoor zonder arbeidsonrust aan de wederopbouw van Nederland kon worden gewerkt. Sinds het toenemen van de welvaart is al diverse keren onderzocht of de RDA-procedure nog wel voldoende functie heeft, en of de verschillende ontslagroutes, die naar hun aard en inhoud zeer uiteenlopen, kunnen worden ingericht tot een meer transparant ontslagrecht dat past in een flexibele arbeidsmarkt. Bijna twee jaar geleden is daartoe de eerdergenoemde Adviescommissie geïnstalleerd. Het naar de voorzitter van deze commissie vernoemde Plan-Rood is door werkgeversorganisaties met tevredenheid ontvangen. Deze zien veel in de voorgestelde versobering van de regels rondom ontslag. Zij onderschrijven het standpunt, dat het bij een arbeidsovereenkomst gaat om een contract tussen twee (civiele) partijen, en dat bij beëindiging daarvan, er hooguit plaats moet zijn voor correctie door de rechter. De overheid mag er niet via de arbeidsbureaus tussen zitten. De vakbeweging reageerde minder enthousiast. Zij stelt onder meer als voorwaarde dat van de wettelijke sancties op onredelijk ontslag een tastbare preventieve werking moet uitgaan.

Het Plan-Rood gaat er van uit dat de opzegging van het arbeidscontract door de werkgever dient te berusten op een redelijke grond, die verband houdt met de geschiktheid of het gedrag van de werknemer of is gebaseerd op vereisten voor het functioneren van de onderneming. De werkgever moet de werknemer, door middel van een hoorzitting, in de gelegenheid stellen diens visie op het voorgenomen ontslag te geven. Indien de werkgever deze regels niet in acht neemt, kan de werknemer de vernietigbaarheid van de opzegging inroepen. De rechter is bevoegd om, indien de voortzetting van de arbeidsovereenkomst naar zijn oordeel tot onaanvaardbare gevolgen zou leiden, in plaats van de opzegging te vernietigen, aan de werknemer een schadevergoeding toe te kennen. De hoogte daarvan wordt niet wettelijk geregeld.

Tip: Gelet op de verdeelde reacties zal het nog wel even duren voordat het huidige ontslagstelsel wordt omgegooid. Houd de Fillet Fax Flits in de gaten!